Δύο γειτονικοί στο δικό μας γαλαξίες έχουν εισέλθει στη φάση της βαρυτικής αλληλεπίδρασης με αποτέλεσμα ο μικρότερος να αντιμετωπίζει διαλυτικά φαινόμενα.
Το Μικρό και το Μεγάλο Νέφος του Μαγγελάνου (SMC και LMC αντίστοιχα) είναι δύο ακανόνιστοι νάνοι γαλαξίες που περνούν κοντά στο γαλαξία μας. Το Μεγάλο Νέφος βρίσκεται περίπου 163.000 έτη φωτός από τη Γη ενώ το Μικρό περίπου 200.000 έτη φωτός μακριά. Και οι δύο γαλαξίες επηρεάζονται από τη βαρυτική έλξη του γαλαξία μας γεγονός που προκαλεί εξάρσεις σχηματισμού νέων άστρων και αποσπά από αυτούς ένα ρεύμα αερίων γνωστό ως Ρεύμα του Μαγγελάνου.
Ωστόσο νέες παρατηρήσεις από το τηλεσκόπιο Visible and Infrared Survey Telescope for Astronomy (VISTA), που βρίσκεται στο Παρανάλε της Χιλής και ανήκει στο Ευρωπαϊκό Νότιο Αστεροσκοπείο έδειξαν ότι ο γαλαξίας μας δεν είναι ο μόνος που επηρεάζει το Μικρό Νέφος του Μαγγελάνου. Αποδεικνύεται ότι και ο μεγαλύτερος γειτονικός του γαλαξίας, το Μεγάλο Νέφος, ασκεί πάνω του σημαντική επίδραση.
Στο πλαίσιο της έρευνας VISTA Survey of the Magellanic Clouds (VMC), το τηλεσκόπιο διαμέτρου τεσσάρων μέτρων χαρτογραφεί εδώ και έντεκα χρόνια τις κινήσεις εκατομμυρίων άστρων στα Νέφη του Μαγγελάνου. Οι υπέρυθρες δυνατότητές του επιτρέπουν την παρατήρηση μέσα από μέρος της διαστρικής σκόνης προσφέροντας καθαρότερη εικόνα των άστρων.
Ο Φλόριαν Νιεντερχόφερ από το Ινστιτούτο Αστροφυσικής Leibniz στο Πότσνταμ δήλωσε ότι εντυπωσιάστηκε από την ποιότητα των μετρήσεων των αστρικών κινήσεων. Συνδυάζοντας παρατηρήσεις που πραγματοποιήθηκαν σε διάστημα μεγαλύτερο της δεκαετίας οι ερευνητές κατάφεραν να χαρτογραφήσουν την εσωτερική κινηματική του Μικρού Νέφους με πρωτοφανή λεπτομέρεια για επίγειες παρατηρήσεις.
Τα άστρα
Η ομάδα του Νιεντερχόφερ είχε δημοσιεύσει το 2022 αποτελέσματα για το Μεγάλο Νέφος τα οποία έδειξαν τον τρόπο με τον οποίο τα άστρα κινούνται μέσα από τη χαρακτηριστική εκτός κέντρου ράβδο του γαλαξία. Εκεί δεν εντοπίστηκαν ιδιαίτερες εκπλήξεις. Αντίθετα, τα αποτελέσματα για το Μικρό Νέφος αιφνιδίασαν τους επιστήμονες.
Παλαιότερες μετρήσεις είχαν οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι οι κινήσεις των άστρων στο Μικρό Νέφος υποδήλωναν περιστροφή του γαλαξία. Σύμφωνα όμως με τα νέα δεδομένα, αυτή η ερμηνεία ήταν λανθασμένη. Τα άστρα κινούνται μαζικά προς τα έξω από το κέντρο του γαλαξία κατά μήκος ενός άξονα που εκτείνεται από τα νοτιοανατολικά προς τα βορειοδυτικά. Αν προεκτείνει κανείς αυτή τη γραμμή οδηγεί κατευθείαν στο Μεγάλο Νέφος του Μαγγελάνου.
Αυτό είναι ακριβώς το φαινόμενο που θα αναμενόταν εάν οι παλιρροϊκές βαρυτικές δυνάμεις του Μεγάλου Νέφους έλκυαν το τμήμα του Μικρού Νέφους που βρίσκεται πιο κοντά σε αυτό, τεντώνοντας και παραμορφώνοντάς το.
Η μέση ταχύτητα αυτών των άστρων είναι περίπου 17 χιλιόμετρα ανά δευτερόλεπτο. Μέσα σε μερικές εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια μπορούν να διανύσουν αρκετές χιλιάδες έτη φωτός. Αυτό δείχνει πόσο έντονα έχει παραμορφωθεί το Μικρό Νέφος πιθανότατα κατά τη διάρκεια δισεκατομμυρίων ετών. Στο παρελθόν η δομή του θα πρέπει να ήταν πιο συμπαγής και σαφώς καθορισμένη, σε αντίθεση με τη σημερινή ακανόνιστη μορφή του.
Τα φαινόμενα
Η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης Σριπρίγια Βιτζαγιασρί δήλωσε ότι τα αποτελέσματα αποκαλύπτουν εκτεταμένη παλιρροϊκή διαστολή σε ολόκληρο το Μικρό Νέφος και αμφισβητούν τη μακροχρόνια αντίληψη ότι ο γαλαξίας συμπεριφέρεται ως ένας περιστρεφόμενος δίσκος. Σύμφωνα με την ίδια οι εσωτερικές κινήσεις των άστρων δεν κυριαρχούνται από οργανωμένη περιστροφή, αλλά από βαρυτικές διαταραχές που προκλήθηκαν από επαναλαμβανόμενες συναντήσεις με το Μεγάλο Νέφος κατά τη διάρκεια δισεκατομμυρίων ετών.
Οι κινήσεις των άστρων λειτουργούν σαν μια χρονομηχανή διατηρώντας τα ίχνη γεγονότων του παρελθόντος. Οι παρατηρήσεις του VISTA έδειξαν επίσης ότι οι παλαιότεροι ερυθροί γίγαντες του Μικρού Νέφους παρουσιάζουν μια κοινή κίνηση προς τον βορρά. Αυτά τα άστρα σχηματίστηκαν περίπου πριν από δύο δισεκατομμύρια χρόνια και η κίνησή τους φαίνεται να οφείλεται σε κάποια άλλη βαρυτική αλληλεπίδραση που συνέβη εκείνη την εποχή.
Καθώς οι αστρονόμοι θεωρούν ότι τα Νέφη του Μαγγελάνου πλησιάζουν το γαλαξία μας για πρώτη φορά αυτή η μυστηριώδης αλληλεπίδραση πριν από δύο δισεκατομμύρια χρόνια ίσως να μην έλαβε καν χώρα κοντά στον Γαλαξία μας.
Όσο για το μέλλον τα Νέφη του Μαγγελάνου επιβραδύνονται καθώς αλληλεπιδρούν με το γαλαξιακό άλω του Γαλαξία μας. Πρόσφατες προσομοιώσεις δείχνουν ότι σε μερικά δισεκατομμύρια χρόνια είναι πιθανό να συγχωνευθούν με το γαλαξία μας. Μέχρι τότε οι δύο νάνοι γαλαξίες θα συνεχίσουν να ταξιδεύουν μαζί ακόμη κι αν ο μεγαλύτερος αδελφός εξακολουθεί να ταλαιπωρεί τον μικρότερο.
Naftemporiki.gr
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
