Σμύρνη, 7 Ιανουαρίου 1919. Το Ελληνικό Ναυτικό, συντεταγμένο, επιστρέφει από την εκκλησία.

Το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων προσφέρει πανοραμικές, ιστορικές και ταυτόχρονα εικαστικών αποχρώσεων φωτογραφίες της Ελλάδας καθ' όλη τη διάρκεια του 20ού αιώνα, στο λεύκωμα «Πλην Αθηνών» που κυκλοφορεί, μια έκδοση συλλεκτική.

Μέσα από παλιές καρτ ποστάλ του -περασμένου, πλέον- 20ού αιώνα, που προσφέρουν γνώσεις γεωγραφίας και ιστορίας στους αναγνώστες του λευκώματος «Πλην Αθηνών» της έκδοσης του Αθηναϊκού Πρακτορείου Ειδήσεων, «οι πόλεις περνούν από τα μάτια και τις μνήμες».

Η παραλιακή της Θεσσαλονίκης.

Η Αθήνα απουσιάζει από το λεύκωμα, επειδή απουσιάζει και από τη ζωή των πρωταγωνιστών ταξιδιωτών, εσωτερικών μεταναστών. Που αποβιβάζονται με εκπληκτική ευελιξία σε σταθμούς τρένων, αποβάθρες λιμανιών και μετακινούνται προς το νέο σπίτι. Γράφοντας πίσω από τις κάρτες (… Ευτυχισμένον τον καινούργιο χρόνο και με ένα γυιό διότι εγώ έκαμα σήμερον κόρην…»).

Η εικαστική, πολιτιστική, αλλά και κοινωνική «είδηση» μεταφέρεται εδώ με παλιές φωτογραφίες και επιστολικά δελτάρια από όλη την Ελλάδα. Σε αυτήν την περιδιάβαση από τη Θεσσαλονίκη στο Βόλο, τη Λάρισα, την Πάτρα, τη Λιβαδειά, το Διδυμότειχο, το Πήλιο, την Κέρκυρα, στα Λουτρά της Αιδηψού και του Λουτρακίου, «η Αθήνα μένει συνεχώς πίσω, μακριά, μέσα στο μυαλό, αν και είναι έδρα, τόπος κατοικίας - όχι καταγωγής, αλλά κατοικίας».

Αριστερά, η πλατεία σιταγοράς στη Λαμία. Δεξιά, άποψη από το Διδυμότειχο.

Ξεφυλλίζοντας το λεύκωμα, συναντάς τους Θεσσαλονικείς που περπατούσαν στην παραλιακή, γευμάτιζαν στο «Νάουσα Όλυμπος», στο «Μεντιτερανέ», αλλά και εικόνες από την 5η Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, το 1930. Μετά η Σμύρνη, στις 7 Ιανουαρίου 1919, όταν το Ελληνικό Ναυτικό, συντεταγμένο, επιστρέφει από την εκκλησία. Και στην Κέρκυρα, η αγνώριστη άποψη της Γαρίτσας, εκεί που τώρα δεσπόζει το «Corfu Palace», με την καμπύλη του κόλπου να ενώνει το τότε με το τώρα, σε έναν περίπατο.

Αριστερά: Λουτρά Αιδηψού. Το ιστορικό ξενοδοχείο Θέρμαι Σύλλα - λειτουργεί και σήμερα.Δεξιά: Η πλατεία Γεωργίου του Α', στην παραλία του Βόλου. Η πλατεία, τη δεκαετία του 1920, διαμορφώθηκε σε πάρκο αναψυχής - το γνωστό Πάρκο Αγίου Κωνσταντίνου.

«Διά το νέο έτος 1937, σας εύχομαι…»

Μέσα από κιτρινισμένες φωτογραφίες, ιδιωτική αλληλογραφία πολιτών με τους οικείους και τους φίλους τους, που άλλοτε γράφουν και στέλνουν μόνο τον αριθμό και την ημερομηνία και άλλοτε στέλνουν χαιρετισμούς, ευχές δια «υγείαν και μακροημέρευσιν», απλώνονται ιστορίες προσωπικές, καθημερινές (…σου γράφω για να μάθω τι κάνεις, έλαβες τις άλλες μου κάρτες; …Γιώργο μου, πολύ θα σε παρακαλέσω, εάν δεν σου κάνει κόπον, να μου γράψεις να μάθω τι κάνεις και να μου γράψεις πολλά-πολλά, μη νομίσεις πως το γράμμα θα ανοιχθεί…»), σημαντικά και ασήμαντα συμβάντα που βοηθούν εμάς τους «λάθρα αναγιγνώσκοντες» να θυμηθούμε δικά μας στιγμιότυπα ή πρόσωπα που είχαν κάνει τα μπάνια τους στις Θέρμες Σύλλα, στην Αιδηψό, στο ξενοδοχείο «Ακτή» στο Λουτράκι (…ως εξ Αθηνών σας έγραψον, εγκατεστάθην από χθες πάλιν εις Λουτράκι προς συνέχειαν των λουτρών μου…»).

Αριστερά: Κέρκυρα. Αγώνας ποδοσφαίρου μεταξύ των ομάδων Paris και Waldeck. Δεξιά: Καλαμάτα.

Όπως αναφέρεται και στην αρχή του λευκώματος, «το γράψιμο αποδεικνύει και αποτυπώνει. Η ψυχή κατατίθεται με ειλικρίνεια και οι σκέψεις ταυτίζονται με εντυπώσεις που πρέπει να μάθει ο άλλος, ο συγγενής. Ο παραλήπτης της αλληλογραφίας. Η αλληλογραφία αποτελεί πια -αποτελούσε πάντα- κομμάτι της ιστορίας και εργαλείο της. Με πιο ανθρώπινο πρόσωπο. Οι πόλεις περνούν από τα μάτια και τις μνήμες σας. Μέσα από τις σελίδες που ήδη γυρίζετε»...

ΤΑΤΙΑΝΑ ΡΟΚΟΥ